Ruud over de grens

In tijden van tegenslag

Het is een weekje waarin het niet meezit. Zijn er weken waarin alles schijnbaar moeiteloos voor elkaar gebokst wordt: deze week kenmerkt zich door tegenslag op tegenslag. Ik krijg louter slechte berichten en ik moet er moeite voor doen mezelf en de omgeving te bevrijden van een chronisch herfstgevoel. Nu ben ik niet zo snel uit het veld te slaan en zie ik altijd wel lichtpunten in de mist, maar de regenton zit nu wel vol. En het is pas donderdagochtend.

Nee. Die laatste zin suggereert nog meer ellende. En dat wil ik voor zijn. Het is donderdagochtend en dat betekent dat de week nog ruimte genoeg heeft om ook goede berichten voort te brengen. Of om negatief nieuws om te buigen, subtiel en anders met een ferme vlucht naar voren. Zo eenvoudig ben ik niet klein te krijgen. En als deze week de sterren verder niks leuks voorspellen, dan richt ik mijn energie op de volgende week en de week erna. Een plek in de put heb ik nog nooit opgezocht, en dat hou ik graag zo.

Juist in mindere tijden begint het in mijn hoofd te bruisen van ideeën. Mijn hersenen schakelen een versnelling terug om met een flinke dot gas de vaart er weer goed in te brengen. Alle franje wordt opgeruimd, ik word waarschijnlijk wat vierkanter voor mijn omgeving, maar aan helderheid is dan geen gebrek. Ik laat graag mijn paard meebepalen hoe de hindernissen het best bedwongen kunnen worden, maar als er teveel balken afvliegen, trek ik de teugels strakker aan. Zonder zweepje overigens. De verantwoordelijkheid ligt immers niet bij het paard. Op dus naar de barrage. En we zullen eens een scherpe tijd neerzetten.

Vierenveertig

Alweer jarig geweest. Vierenveertig, al zeg ik liever dat ik voor de zesde maal 39 ben geworden. Een gewone werkdag in een versierde werkkamer. Op de elfde van de elfde. Wat dat betreft is er geen betere datum om de boel met bonte kleuren aan te kleden. Het gekkengetal, waarschijnlijk omdat het net geen twaalf is, wat in de belevenis van mensen een ideaal aantal is. Zelfs het woord gekkengetal heeft elf letters. Carnavalsgetal, en dan moet je ook nog in Maastricht geboren zijn. Ik kom er nooit meer van af ;-)

Ik heb de dag grotendeels in stilte over me heen laten komen. Al komen vanavond en morgenavond wat vrienden en familieleden op bezoek: ik beschouw het als een vermakelijk samenzijn maar dan als een viering van mijn geboortedag. De jaren gaan sowieso wel heel erg snel voorbij. Elk jaar weer ietsje sneller. Naarmate je ouder wordt, lijkt elk jaar minder maanden te tellen. Of is dat de gekte die alleen mij overvalt omdat ik nu eenmaal door 'elf' achtervolgd word.

Vierenveertig. Vier elfjes. Mythologische goeddoeners met magische krachten. Tover maar eens een jaar dat elf jaren duurt. Maar dan wel alleen met voorspoed, afgesproken?

Verse koffie

Verse koffie. Terwijl ik devant mon ordinateur zit (voor mijn pc), bereiden H, M, R en J zich in de kamer hiernaast rond een grote kan zwart goud voor op een weekje verder klussen. Het schilderwerk aan het huis vordert langzaam, maar het wordt wel mooi. Niks is dankbaarder dan een volledig afgebladderde dakomlijsting op te knappen. Direct zichtbaar resultaat. Het is alleen veel, heel veel werk. De hoogwerker moet er twee keer zo lang zijn als gepland. J. bouwt verder aan zijn showtempeltje, M. en R. construeren een nieuwe balustrade van het belangrijkste bruggetje over het water. Je motiveert elkaar wanneer er op meerdere plekken tegelijk wordt gewerkt. Maar zonder koffie functioneert niks. Sterke koffie, veel koffie, kannen vol.

Zo begint ook mijn dag. Altijd. Koffie en een sigaretje. Brandstoffen voor een hoge productie. Meer heb ik niet nodig. Ontbijt valt nooit goed. De enige keren dat ik ontbijt, zijn de keren dat ik in een hotel of conferentieoord verblijf en er een buffet klaarstaat. En dan heb ik er ook meteen spijt van, want na een uur zitten de croissants, yoghurt met vruchtjes en te lauwe omelet me ongenadig dwars. Maar om de een of andere reden blijf ik er tegen beter weten toch niet van af. Gewoon koffie. Zwart. Meer heb ik niet nodig. Meer kan ik ook niet verdragen.

Mij doe je geen plezier met thee. In tegenstelling tot koffie is thee in mijn beleving warm water. Smakeloos, karakterloos, inspiratieloos, naar sandalen ruikende bocht. Theedrinkers wijken af van koffiedrinkers. Het is steevast mijn eerste vraag bij een sollicitatiegesprek: drink je thee of koffie, en wat is volgens jou het verschil tussen koffie- en theedrinkers? Geef je hierop een bevredigend antwoord, dan ben je al halverwege een goede uitkomst. Koffiedrinkers zijn leuker, slimmer, onconventioneler, brutaler en productiever. Verse koffie. Nectar voor hedonisten. Thee is niet meer dan een truttig laxeermiddel. 

Regenachtig Genève

Ik was de afgelopen week in regenachtig Genève. Op het jaarlijkse congres van de Europese organisatie voor Klinische Farmacie (ESCP) mocht ik een verhaal houden over de samenwerking tussen artsen en apothekers in Nederland. Daarnaast sprak ik met een aantal mensen bij de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie). Uit zakelijk oogpunt een nuttig en vruchtbaar bezoek, maar ik had gehoopt dat een paar dagen 'eruit' ook privé voor afleiding en inspiratie zouden zorgen. Helaas: niets is zo troosteloos als een druilerig Genève.

De stad is te kosmopolitisch om truttig te zijn, maar te Zwitsers om leuk te worden. Groter dan een servet, te klein om als tafellaken te dienen. Alle nationaliteiten slenteren over straat, in pak of als zwerver (een naar schatting zeventig jaar oud grijs kortgekapt vrouwtje liep verward knoerhard verwensingen te schreeuwen in het luxe winkelhart van de stad... in het Nederlands...), en onvermijdelijk word je met chocola en horloges geconfronteerd op elke hoek van de straat. De stad is absoluut onaantrekkelijk. De gebouwen zijn saai en fantasieloos, de mensen zijn afstandelijk en lijken zelfs een beetje angstig.

De stad is goed georganiseerd, maar zonder enige creativiteit. Alles functioneert en daar is het dan ook mee gezegd. Dit centrum van de diplomatieke wereld biedt geen ruimte voor nieuwe oplossingen. Zodra je er bent, wil je alweer zo snel mogelijk weg. Het is me een raadsel waarom in deze deprimerende omgeving wereldleiders denken constructieve wegen voor problemen te kunnen vinden. Verhuis de hele handel maar. Naar Barcelona, naar Praag, naar San Francisco of naar Amsterdam. Weg uit de naar antidepressiva snakkende mist van Genève. Ik heb er letterlijk zo'n buikpijn gekregen dat ik eerder ben teruggereden. 6,5 uur terug naar huis. Ik was zelden zo blij weer voor mijn eigen poort te staan.

Belangenrijke foto

Afgelopen maandag bood de Consumentenbond aan minister Klink bijna 20.000 handtekeningen aan om te pleiten voor een verbod op symptoomreclame. Omdat de farmaceutische industrie geen reclame mag maken voor receptgeneesmiddelen, maken ze gebruik van reclames voor kwalen en ziektes met daarbij de suggestie om ter preventie of behandeling zo snel mogelijk je huisarts te bezoeken. Het initiatief van de Consumentebond kwam voort uit de Radar-uitzending over het verkopen van ziektes, die samen met ons was bedacht en gemaakt. De aanbieding van de handtekeningen leverde een bijzondere foto op, waarin van links naar rechts te zien zijn: minister Klink, directeur Dutrée van Nefarma, directeur Combé van de Consumentenbond en ikzelf. Aan de kijker het oordeel wiens glimlach het zuurst is.

Kloktijden, humeur en energie

Een brutaal herfstzonnetje brandt de laatste bladeren van de bomen. De talloze tinten rood en geel worden aanbeden door velen, maar voor mij zijn deze tekenen van verval helemaal niet vreugdevol. Ze zijn schreeuwende krantenkoppen waarin luidruchtig de winter wordt aangekondigd, en ook mijn verjaardag. Nog anderhalve week en dan moet ik weer een streepje kerven in de bedstijl van mijn bestaan. Ik hou er niet van. Geef mij maar de late lente en de volle zomer, en bevries daar de tijd. De teruggedraaide klok maakt alleen de ochtend interessanter. Althans nu nog. Straks sta ik weer op met kunstlicht en kom ik ook thuis in het donker.

Die klok brengt me wel op een idee. De meeste energie wordt gebruikt in het donker. Om dat terug te brengen zou je de avonden zo kort mogelijk moeten maken en de ochtenden zoveel mogelijk moeten aanpassen aan het gecombineerde ritme van de zon en van het opstaan. Je zou dus winst kunnen boeken wanneer je wat flexibeler met de kloktijden omgaat. Concreet: op 15 maart 1 uur vooruit, op 1 juni nog een uur vooruit, op 1 september een uur terug, en op 15 november nog een uur terug. De zeurkousen die beweren volledig van slag te raken door het verzetten van de tijd, blijven maar een week in bed liggen. Als je daar al over mekkert, zul je in het werkproces sowieso niet voorop lopen in productiviteit.

Bijkomend voordeel: op mijn verjaardag lijkt het nog geen winter. Dat brutale herfstzonnetje blijft aan de hemel terwijl het avondeten wordt bereid. En misschien stemt dat de spreekwoordelijk venijnige schorpioenen wel wat vriendelijker. Ook leuk voor mijn omgeving dus...

Bij twijfel niet inhalen?

In ieder geval niet als je je op glad ijs begeeft. En dat ga ik nu doen. De vaccinatie tegen de Mexicaanse griep (in het buitenland overigens nog steeds gewoon varkensgriep genoemd) maakt de tongen los, bij het 'gewone volk' zowel als bij 'deskundigen'. En dat is niet verwonderlijk. Je houdt mensen niet voor de gek. Ze proeven de onduidelijkheid. Nog steeds - staande aan het begin van de epidemie, maanden later dan voorspeld - lijkt de H1N1-griep niet gevaarlijker dan de gewone seizoensgriep. Op het zuidelijk halfrond, waar de winter inmiddels voorbij is, lijkt de seizoensgriep zelfs nagenoeg afwezig te zijn geweest en heeft de Mexicaanse griep minder slachtoffers geëist dan de normale griep in het kwakkelseizoen veroorzaakt. In zeldzame gevallen verloopt de Mexicaanse griep desastreus, net als de gewone griep, naar schatting bij één op de vijfduizend of tienduizend mensen. Een kans dus van 0,01 of 0,02 procent. Misschien nog kleiner.

Maar gevoed door de angst dat het wel eens erger had kunnen zijn, zijn we massaal vaccins gaan inkopen. Nieuwe vaccins, nog nooit op mensen getest, die we nu in miljoenen exemplaren hebben klaarliggen om te injecteren. En daar ligt een terechte bron van onrust. Want hoewel op basis van theorieën de risico's van het vaccin waarschijnlijk erg klein zijn, is het de vraag wat we gaan tegenkomen wanneer we miljoenen mensen tegelijk gaan vaccineren. De bijwerkingeninstanties houden hun hart vast en staan klaar om alles te registreren wat binnenkomt. Binnenskamers kijken ook de deskundigen elkaar met grote vraagtekens in hun ogen aan. En ik weet het, want ik zit regelmatig in die binnenkamers. En niemand heeft het lef om die twijfel al te openlijk te uiten. Bang dat 'het volk' dan massaal afziet van vaccinatie.

Mijn moeder vroeg me wat ze moest doen, de oproep met drie data voor vaccinatie in de hand: de eerste voor de seizoensgriep, en dan twee voor prik één en prik twee tegen H1N1. Ik twijfel. De seizoensgriep lijkt nagenoeg afwezig, en eigenlijk weten we niet wat de vaccinatie tegen de seizoensgriep doet in relatie tot de vaccinaties tegen de Mexicaanse variant. En de discussies over het nut van de tweede vaccinatie tegen H1N1 zijn al evenmin van de lucht. Prik 2 lijkt nauwelijks iets toe te voegen, of is die boodschap ingegeven door het wereldwijde gebrek aan vaccins? Maar mijn moeder is 83, heeft luchtwegklachten en behoort dus tot de risicogroep. Ik heb haar gemeld dat ik het niet weet, dat de twijfels overal groot zijn, en dat we het effect van de vaccinatie tegen H1N1 ook niet kennen. Maar dat ik in haar schoenen zou kiezen voor de vaccinatie tegen de seizoensgriep, en voor alleen de eerste injectie tegen de Mexicaanse griep. En dat gaat ze nou doen, mij in twijfel achterlatend.

Want ik weet niet of mijn advies goed is, zoals de gemiddelde huisarts niet weet wat hij zou moeten adviseren, zoals zelfs de meest ingevoerde deskundigen flinke slagen om de arm houden. We zijn aan een uniek massaal experiment begonnen, waarbij niemand durft om in het publiek zijn twijfel naar voren te brengen. Waar ketting-emails rondgaan met talloze - en soms bizarre - argumenten om toch vooral je niet te laten vaccineren. Misschien maken we de grootste blunder in de medische geschiedenis. En misschien pakt alles goed uit. Ik weet het niet. Nou ja, één ding: in mijn lijf wordt niet geprikt.

Geen nood

Vanmiddag kan ik mijn auto weer ophalen. Afgelopen maandag bracht ik hem naar de garage om schade aan de carrosserie te herstellen.* En hopelijk ben ik dan ook in het bezit van vier nieuwe banden. Die banden zouden er bij het vorige garagebezoek al zijn omgelegd, maar toen ik de auto ging ophalen, bleken de vier kale oudjes nog niet vervangen. De verklaring: ze hadden er maar drie op voorraad, dus hadden ze besloten geen enkele band te wisselen. Geen telefoontje vooraf, geen excuses, enkel deze uitleg. Ik heb inmiddels afgeleerd me te verbazen over dit soort rariteiten van Belgische ondernemers.

Een dakbedekkingsbedrijf is twee keer langsgeweest om offerte te kunnen uitbrengen voor herstelwerkzaamheden. De tweede keer was men een halve dag bezig met opmeten, overleggen, klauteren over de dakgoten, meedenken over alternatieven. Resultaat: nooit een offerte ontvangen. Bij een groot ramenbedrijf heb ik uitgelegd welke glas-in-lood ruitjes vervangen moeten worden en dat er mogelijk nog een enorm halfrond gammel raam in de serre door een inlooppui vervangen gaat worden. Ze zouden de donderdag erop komen. Niemand gezien die donderdag en nooit meer wat gehoord. De na veel zoeken gevonden schoorsteenveger inspecteerde een uur lang de vijf schoorstenen, kondigde aan de week erop te beginnen met zijn zoon samen, maar is waarschijnlijk overleden want sindsdien is het doodstil. Twee aansluitpijpen van kachels op de schoorstenen zijn twee jaar geleden geoffreerd en volgens de verwarmingsman vorig jaar gemaakt, maar liggen waarschijnlijk te goed verstopt onder het stof....

Ik kan nog vele alinea's vullen met voorbeelden zoals hierboven. Voor op afspraken gerichte Nederlanders zoals ik is dergelijk gedrag onbegrijpelijk. Maar hier maakt niemand zich er druk om. Er was toch geen noodsituatie? Want dat is de keerzijde: is er nood, dan staat men binnen tien minuten op de stoep. De verwarmingsman komt zonder problemen zaterdagnacht bij min vijftien graden bevroren leidingen ontdooien. Opgewekt en blij met zijn belangrijke maatschappelijke rol legt hij omstandig uit welke maatregelen hij neemt en hoe in de toekomst deze calamiteit voorkómen kan worden. Hangt een verkeerd gezaagde boom dreigend boven de kapel, dan komt terstond via de uitvoerder van het groenbeleid in de gemeente een hoogwerker op rupsbanden uit Luik die het gevaar kan keren. In nood beweegt iedereen.

België is het bewijs dat uit elke chaos enige vorm van orde voortkomt. Als vanzelf. Onbestuurbaar, klungelig, kleurend buiten alle lijntjes. Maar als de nood aan de man is, sluit iedereen direct aan in de rij en marcheert direct richting - al dan niet doordachte - oplossing. De Nederlandse cultuur werkt andersom. Afspraak is afspraak en wat niet tot in detail geregeld is, wordt dichtgetimmerd. Maar in nood zoek je het eerst zelf maar eens uit, want we moeten met zijn allen uitgebreid praten over wie verantwoordelijk is voor de ontstane situatie, en na het omstandig uitdelen van verwijten en rode kaarten volgt een protocol om te voorkomen dat ooit elders iemand een zelfde probleempje gaat krijgen. Geen nood: je kunt altijd nog verhuizen.

*Ik kreeg een vervangauto mee. Nu heb ik een contract waarin staat dat ik een vergelijkbaar vervoermiddel krijg bij (langdurige) reparatie. Echter, wat klaar stond was een rammelende Mitsubishi waarvan maar één deur goed open gaat, waarin je nog cassettebandjes kunt afspelen, waar ik - tegen de afspraak - benzine in moet gooien (en snel, want er zat geen druppel in), en waarbinnen afgebroken bedieningsknoppen ruimer voorradig zijn dan onbeschadigde gadgets. Ik heb hem maar meegenomen. Ik wil tenslotte geen 'dikke nek' zijn. Ik heb er uit ergernis flink in gerookt, en stilletjes hoop ik dat ze daar een opmerking over maken. Want dan........

Exhibitionistisch bloggen

"Tegenwoordig meent iedereen die iets voorstelt in het (semi) publieke domein zijn gedachten aan de hele wereld toe te moeten vertrouwen in de verwachting dat die wereld daarop zit te wachten. In werkelijkheid worden die zgn. blogs slechts gelezen door kwaadwillende journalisten en professioneel geïnteresseerden." Ik las deze passage in een email die ik van een collega bestuurder kreeg - die niet weet dat ik ook een blog bijhoud - en ik realiseer me opnieuw de kwetsbaarheid van het al te openlijk delen van je belevenissen, hoe strikt gecensureerd en afgewogen ook. Want natuurlijk weet ik dat 'de wereld' niet op mijn verhalen zit te wachten. En natuurlijk realiseer ik me dat het exhibitionistische karakter van een eigen blog niet genegeerd wordt. En natuurlijk besef ik ook dat cherrypicking uit al je schrijfsels schadelijk kan zijn voor je imago.

Natuurlijk. En toch heeft me dat tot dusverre niet gehinderd in het voortzetten van mijn blog. Omdat ik het onacceptabel vind dat privé en werk als een vanzelfsprekend continuüm worden genomen waarin je blijkbaar geacht wordt op alle mogelijke plekken je hetzelfde te gedragen. Alles gebeurde vroeger binnenskamers. Verborgen. Mijmeringen die er wel zijn maar die niemand mag weten. En dat heeft allerlei voordelen, ontegenzeggelijk. Maar dat leverde ook een cultuur op van achterklap en handjeklap, corruptie en gekonkel, ondoorzichtigheid en onnavolgbaarheid. En de wereld wordt sneller en sneller opener en opener. Dat kun je wel tegen willen houden, maar dat is een mission impossible. Dat is tegen de zee roepen dat het eb moet worden.

Zitten er dan geen grenzen aan? Vast en zeker. Maar ik heb niet de pretentie die grenzen te kennen. Als ik naga wat de afgelopen tien jaar al is opgerekt in het publieke domein (overigens gelijktijdig gepaard gaand met een evenzo snel gaande betutteling, maar dat vergt honderd andere blogs), dan durf ik geen uitspraken te doen over wat nou wel kan en wat niet. De gewetensvraag blijft bij jezelf liggen en de moraal van de een lijkt niet op de moraal van de ander. Vuistregels hanteer ik wel. Mijn werk houd ik er zoveel als mogelijk buiten. Je broodheren schoffeer je niet via een omweg. Vrienden en bekenden - die niet gevraagd hebben om uitstalling van hun persoon - komen slechts geanonimiseerd voorbij. En tja, basaal fatsoen is ook geen onbetaalbaar luxe-artikel. Voor de rest: trial and error. En niet gaan zitten janken als je dan toch een keer op je vingers gemept wordt.

Trekker

Vandaag is de tractor gearriveerd. De International sleurde een platte kar en een cyclomaaier achter zich aan. Was het weer de afgelopen week niet zo wisselend geweest, dan had ik vast een foto laten maken waarop ik mijn best deed de authentieke boer uit te hangen. Nou ja, stiekem heb ik toch alvast wat rondjes gereden. Over het asfalt, en een klein stukje park waar ik van weet dat het zelden zompig is. Over een behoorlijk aantal vierkante meters gras dat gisteren door wilde zwijnen is omgeploegd, ben ik heen en weer gereden om de bulten te pletten. Maar alleen daar, want om nou meteen op de eerste dag mijn gazon aan gort te rijden, of nog erger tot halverwege de enorme banden weg te zakken richting stroompje, dat gaat me te ver. De behoefte om mezelf Dirk Scheringa te voelen met de natte grond als De Nederlandse Bank: geen aantrekkelijk plan.

Aan het huis wordt hard gewerkt. Gisteren zijn een groot aantal leien weer op hun plek geschoven, en de eerste contouren laten zich zien van hoe straks het eindresultaat van het buitenschilderwerk zal zijn. Het wordt mooi. Als alles straks klaar is (en straks is een rekbaar begrip), ga ik just for fun een uur lang rondjes rijden om het huis. Op de trekker. Lijkt me een fantastisch werkdoel voor ons nieuwe rode monster.